Xây dựng Nền tảng quản lý án toàn trình, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong giai đoạn mới
Việc xây dựng Nền tảng quản lý án toàn trình được xác định là bước đi then chốt trong lộ trình chuyển đổi số của ngành Tòa án, hướng tới quản trị tư pháp trên môi trường số, nâng cao hiệu quả điều hành và minh bạch hóa hoạt động xét xử.
Ngày 2/4, TANDTC tổ chức hội nghị lấy ý kiến toàn ngành về định hướng xây dựng Nền tảng quản lý án toàn trình của TAND. Hội nghị được triển khai theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, kết nối tới các Tòa án trong toàn ngành. Đồng chí Nguyễn Văn Quảng, Bí thư Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Chánh án TANDTC dự và chỉ đạo hội nghị.
Toàn cảnh hội nghị.
Dự hội nghị tại điểm cầu trung tâm có đồng chí Nguyễn Hải Trâm, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy TANDTC; các đồng chí Phó Chánh án TANDTC: Phạm Quốc Hưng, Lê Tiến; thành viên Hội đồng Thẩm phán TANDTC, cùng lãnh đạo, Thẩm phán TAND, Thẩm tra viên, Thư ký Tòa án và công chức làm công nghệ thông tin của các đơn vị thuộc TANDTC.
Yêu cầu về công tác chuyển đổi số trong ngành Tòa án đang đặt ra nhiều thách thức
Phát biểu khai mạc hội nghị, đồng chí Nguyễn Văn Quảng, Bí thư Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Chánh án TANDTC cho biết, yêu cầu về công tác chuyển đổi số trong ngành Tòa án đang đặt ra nhiều thách thức mới. Thời gian qua, TANDTC đã ban hành nhiều kế hoạch, triển khai các nhiệm vụ, đề án liên quan, song qua rà soát thực tiễn cho thấy hệ thống phần mềm quản lý án hiện nay còn tồn tại nhiều bất cập.
Theo Chánh án, tại nhiều đơn vị, cán bộ vẫn phải thực hiện song song việc nhập liệu trên phần mềm và thống kê thủ công, dẫn đến chồng chéo, thiếu hiệu quả; dữ liệu chưa được cập nhật theo thời gian thực. Đáng chú ý, giữa phần mềm quản lý án và hệ thống thống kê chưa có sự liên thông, số liệu chưa phản ánh đúng thực tế; tình trạng thụ lý trên sổ giấy thay vì trên môi trường số vẫn còn xảy ra ở một số nơi.
Các đại biểu dự hội nghị.
Đồng chí Nguyễn Văn Quảng, Bí thư Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Chánh án TANDTC phát biểu tại hội nghị.
Chánh án nhấn mạnh, với hệ thống hiện tại, mục tiêu xây dựng Tòa án điện tử chưa thể đạt được, khi toàn bộ quy trình từ thụ lý đến giải quyết vụ án chưa được thực hiện trên môi trường số. Do đó, yêu cầu đặt ra là phải xây dựng một nền tảng quản lý án toàn trình với kiến trúc mới, bảo đảm tính liên thông, thống nhất trong toàn hệ thống và có khả năng kết nối với các cơ quan liên quan.
Lãnh đạo TANDTC đã chỉ đạo Cục Công nghệ thông tin rà soát, đánh giá tổng thể hệ thống hiện có, đồng thời nghiên cứu, đề xuất xây dựng nền tảng mới với khung kiến trúc hiện đại, có khả năng kết nối với các cơ quan như Bộ Công an, Viện kiểm sát nhân dân tối cao và các cơ sở dữ liệu quốc gia.
Chánh án cũng chỉ rõ, chuyển đổi số không chỉ là vấn đề công nghệ mà còn là vấn đề về tư duy và cách tiếp cận. Hiện nay, vẫn còn tồn tại khoảng cách giữa công nghệ và nghiệp vụ khi cán bộ công nghệ chưa nắm sâu nghiệp vụ, trong khi cán bộ nghiệp vụ chưa hiểu rõ công nghệ, dẫn đến một số phần mềm chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Nhấn mạnh chuyển đổi số là nhiệm vụ của toàn ngành, Chánh án yêu cầu sự tham gia đồng bộ từ lãnh đạo đến từng cán bộ, công chức. Trong thời gian tới, không chỉ dừng ở việc chỉ đạo, lãnh đạo các đơn vị cũng phải trực tiếp làm việc trên môi trường số, mỗi cán bộ phải thực hiện nhiệm vụ trên nền tảng số.
Đồng chí Ngô Hoài Thương, Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin TANDTC trình bày báo cáo.
Tại hội nghị, đồng chí Ngô Hoài Thương, Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin TANDTC trình bày Báo cáo về hiện trạng phần mềm quản lý án đang sử dụng và đề xuất xây dựng Nền tảng quản lý án toàn trình của TAND.
Đánh giá chung cho biết, từ những phân tích, đánh giá nêu trên cho thấy Phần mềm hiện tại đã hoàn thành vai trò giai đoạn đầu, nhưng không thể phát triển tiếp để đáp ứng yêu cầu Tòa án điện tử.
Theo nhận định tổng thể, phần mềm quản lý án hiện nay đã và đang giữ vai trò là hệ thống cốt lõi trong hoạt động của ngành TAND, bước đầu hình thành nền tảng dữ liệu phục vụ công tác quản lý, điều hành và cung cấp dịch vụ tư pháp công trực tuyến. Tuy nhiên, trước yêu cầu xây dựng Tòa án điện tử, Tòa án số, hệ thống hiện tại không còn đáp ứng được yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, cụ thể: Chưa bảo đảm số hóa toàn trình hoạt động tố tụng; Chưa hình thành hồ sơ điện tử có giá trị pháp lý đầy đủ; Chất lượng dữ liệu được kết nối, chia sẻ với các cơ sở dữ liệu quốc gia và các hệ thống liên quan chưa cao; Chưa tích hợp, khai thác hiệu quả các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn; Chưa đáp ứng yêu cầu quản trị, điều hành dựa trên dữ liệu theo thời gian thực.
Trong bối cảnh đó, việc chuyển đổi từ mô hình phần mềm quản lý án hiện tại sang Nền tảng quản lý án toàn trình là yêu cầu tất yếu, cấp bách và mang tính quyết định, nhằm tạo nền tảng vững chắc cho việc xây dựng Tòa án điện tử, tiến tới Tòa án số trong thời gian tới.
Đồng chí Phạm Quốc Hưng, Phó Chánh án TANDTC điều hành nội dung trao đổi, thảo luận.
Hội nghị được triển khai theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, kết nối tới các Tòa án trong toàn ngành.
Xây dựng một Nền tảng quản lý án toàn trình với kiến trúc mới, bảo đảm tính liên thông, thống nhất trong toàn hệ thống
Tại hội nghị, đại biểu tại các điểm cầu trên toàn quốc bày tỏ đồng tình cao với định hướng xây dựng Nền tảng quản lý án toàn trình của TAND; khẳng định nền tảng mới có ý nghĩa quan trọng đối với nhiệm vụ của ngành trong tình hình mới. Các đại biểu đã tham gia trao đổi ý kiến, góp ý từ thực tiễn để hoàn thiện hệ thống, bảo đảm đáp ứng yêu cầu nghiệp vụ và mục tiêu chuyển đổi số của ngành và mong muốn cùng với lãnh đạo TANDTC và các cơ quan liên quan phát triển nội dung nền tảng mới này.
Theo định hướng xây dựng Nền tảng quản lý án toàn trình của TAND, bao gồm các chức năng: Quản lý hoạt động nghiệp vụ tố tụng; Hình thành và khai thác hồ sơ điện tử; Tiện ích hỗ trợ tác nghiệp; Hỗ trợ quản trị, chỉ đạo điều hành; Công khai, minh bạch hoạt động tư pháp; Cung cấp dịch vụ tư pháp công trực tuyến; Kết nối, chia sẻ dữ liệu; Ứng dụng công nghệ mới (AI, Blockchain).
Mô hình hệ thống quản lý án được thiết kế theo hướng nền tảng số toàn trình không chỉ phục vụ tác nghiệp mà còn là hạ tầng dữ liệu và công cụ điều hành cốt lõi, tạo nền tảng cho việc xây dựng Tòa án điện tử, Tòa án số trong giai đoạn tới. Nền tảng quản lý án mới tạo ra bước chuyển từ “quản lý án” sang “quản trị tư pháp trên nền tảng số”, là trụ cột quan trọng để hình thành Tòa án điện tử, Tòa án số, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Phát biểu kết luận hội nghị, Chánh án Nguyễn Văn Quảng đánh giá cao các ý kiến đóng góp tâm huyết, sát thực tiễn từ Tòa án các cấp và đề nghị tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện, đặc biệt tập trung làm rõ những hạn chế của hệ thống hiện hành để có giải pháp khắc phục khi xây dựng nền tảng mới.
Nhấn mạnh mục tiêu xây dựng Nền tảng quản lý án toàn trình của TAND là yêu cầu tất yếu nhưng đầy thách thức, Chánh án cho rằng khó khăn lớn nhất nằm ở nhận thức và trách nhiệm. Nếu không thay đổi tư duy, không có sự tham gia đồng bộ của toàn ngành thì việc triển khai sẽ khó đạt kết quả.
Chánh án TANDTC Nguyễn Văn Quảng kết luận hội nghị.
Về định hướng, Chánh án nêu rõ nền tảng mới phải quản lý toàn bộ hoạt động tố tụng, gắn với hồ sơ điện tử, bảo đảm công khai, minh bạch, hỗ trợ điều hành, kết nối dữ liệu và từng bước ứng dụng các công nghệ mới. Tuy nhiên, việc triển khai đòi hỏi hạ tầng kỹ thuật, bảo mật và nguồn lực lớn, cần được chuẩn bị đồng bộ.
Chánh án yêu cầu các đơn vị khẩn trương rà soát, hoàn thiện dữ liệu trên hệ thống phần mềm hiện hành, bảo đảm đầy đủ, chính xác, làm cơ sở cho việc chuyển đổi sang nền tảng mới; đồng thời giao các đơn vị chức năng hoàn thiện đề án, xây dựng khung kiến trúc, hoàn thiện thể chế và tổ chức triển khai theo lộ trình.
Khẳng định quyết tâm của lãnh đạo TANDTC, Chánh án Nguyễn Văn Quảng đề nghị toàn ngành phát huy tinh thần trách nhiệm, đoàn kết, chủ động tham gia, góp phần xây dựng thành công Nền tảng quản lý án toàn trình, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong giai đoạn mới.
Mai Đỉnh
Nguồn: Báo Công lý